مصطفى النوراني الاردبيلي
427
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
از بوى آن مست مىشود به همين جهت آن را علف گربه نيز گفتهاند . قسمت مستعمل آن ، ريشه گياه است كه اسانس و الريان را از آن مىگيرند . در ناراحتىهاى عصبى و هيسترى آرامبخش و ضد تشنج است ، در هر عارضه كه علت عصبى دارد تجويز مىشود . در سردردهاى عصبى ، سردردهاى ناشى از استعمال مفرط مشروب و دخانيات و در اضطراب و دلهره و بالأخره در اختلالات يائسگى مفيد و مؤثر است . « 4 » سنبله الطيب يكى ديگر از گياهان دارويى ايران است . با اينكه در كشور ما موجود و زمينه امكان تكثير آن در سطح وسيعى در ايران هست ، در عين حال از كشور هندوستان وارد مىشود . * سنبل ختايى آنژليك گياهى است علفى دو ساله ، داراى رشد زياد و از تيره جعفرى umbelliferae كه به حالت وحشى و خودرو در نواحى مرطوب و كنار جريانهاى آب ، نواحى شمالى اروپا و گروئنلند مىرويد . پراكندگى آن بيشتر در شبه جزيره اسكانديناوى و كوهستانهاى نواحى مركزى اروپا تا روسيه وسطى است ، در ايران نمىرويد . آنژليك ساقه شياردار و استوانهاى شكل به رنگ سبز مايل به قرمز و برگهايى پهن ، با بريدگيهاى زياد دارد ، گلهاى آن به رنگ سبز مايل به زرد مىباشد . پرورش آنژليك به علت مصارف زيادى كه در طب عوام دارد ، در غالب نواحى متداول است . برگ و ريشه آنژليك بيشتر از ساقه و ميوه آن در درمان بيماريها مورد استفاده قرار مىگيرد . ريشه آنژليك به علت دارا بودن اسانس و مواد مؤثر مختلف انرژى دهنده ، مقوى ، ضد تشنج ، بادشكن ، معرّق ، خلطآور و قاعدهآور است ، و از قديم الايام چنين شهرت داشته كه با جويدن ريشه آن بعضى مردان تاريخى طول عمر يافتهاند . اسانس آن مقوى معدى و بادشكن است . ميوه آنژليك كه به غليظ دانه خوانده مىشود در ساختن برخى شوربا مورد استفاده قرار مىگيرد . ساقه و دمبرگ تازه آن در
--> ( 4 ) - طب النبى ، ص 186 .